Oliedollars in het nauw
of als het wordt bijgewerkt geef dan je e-mailadres in.
Nu de Amerikaanse dollar dit jaar al met gemiddeld zestien procent is gedaald, staan de grote olieproducenten voor een dilemma. Moeten zij blijven factureren in dollars? Uit NRC, hoofdredactioneel commentaar.
Nu de Amerikaanse dollar dit jaar al met gemiddeld zestien procent is gedaald, staan de grote olieproducenten voor een dilemma. Moeten zij blijven factureren in dollars?
Moeten zij overgaan op andere valuta, zoals de euro, of kiezen voor een gemiddelde van verschillende munten?
Op de top van de organisatie van olie-exporterende landen (OPEC) afgelopen weekeinde in de Saoedische hoofdstad Ryaad, leidde deze vraag tot grote verdeeldheid. Venezuela en Iran pleitten er voor het afschaffen van de dollar als exclusieve oliemunt, een standpunt dat voornamelijk lijkt ingegeven door anti-Amerikanisme. De overige leden, Saoedi-Arabië voorop, toonden zich juist terughoudend.
Het loslaten van de dollar zou een majeure politieke daad zijn. Bovendien zou zo’n stap het probleem op de korte termijn alleen maar vergroten. De uitgelekte opmerking van een hoge Saoedische functionaris dat het vervangen van de dollar door een mandje met valuta’s leidt tot een verdere val van de Amerikaanse munt, spookte vanmorgen al door de financiële markten met een nieuwe koersdaling als gevolg.
De bezorgdheid is begrijpelijk. Veel van de financiële reserves vanmet name de Arabische OPEC-leden zitten in dollars.
Die zouden meer aan waarde verliezen als de munt verder valt. Daar staat tegenover dat veel invoer uit Europa komt en dus duurder wordt, want tot nu toe zijn de munten van de meeste olielanden aan de dollar gekoppeld.
Het is juist die koppeling die het dollarprobleem zo complex maakt. De inflatie in de Golfstaten loopt via de hogere invoerprijzen op. Om de eigen munt aan de dollar te blijven koppelen, moeten deze landen bovendien hun rentes lager houden dan verantwoord is. Daardoor ligt een oververhitting op de loer die alleen is op te lossen met een hogere rentevoet en een revaluatie van de eigen munt.
De Golfstaten zullen de komende tijd overeenstemming moeten bereiken over hun valutapolitiek. Er ligt nog steeds een plan voor een regionale muntunie, een plan dat vanzelfsprekend vergt dat de betrokken landen op één lijn zitten.
Dit weekeinde is dan ook afgesproken dat nog vóór de eerstvolgende bijeenkomst van OPEC op 5 december onderzoek zal worden gedaan naar de rol van de dollar als oliemunt. Dat is dus niet alleen om Iran en Venezuela tegemoet te komen.
In wezen maakt het weinig uit of de olieproducerende landen de dollar loslaten als de rekeneenheid of dat zij de koppeling van hun eigen munten aan de dollar versoepelen.
Beide ontwikkelingen kunnen de status van de Amerikaanse munt verder uithollen. De VS zijn niet meer, zoals in 1995, in staat om ongestraft een waardedaling van de dollar toe te staan om hun binnenlandse economische problemen op te lossen. De machtsverhoudingen in de wereldeconomie zijn daarvoor te zeer veranderd.
Reacties
NRC: Iran: dollar ‘waardeloos’
Door een onzer redacteuren
Rotterdam, 19 nov. „Een waardeloos stuk papier” noemde de Iraanse president Mahmoud Ahmadi- Nejad de dollar het afgelopen weekend in de Saoedische hoofdstad Riaad tijdens de top van de OPEC, het oliekartel dat 40 procent van de mondiale olieproductie voor zijn rekening neemt.
Sinds de vorige OPEC-top in de Venezolaanse hoofdstad Caracas daalde de dollar ten opzichte van de euro zo’n 44 procent, wat reden voor president Ahmadinejad was om te stellen dat de munt „geen enkele economische waarde” zou hebben. Het oliekartel OPEC zou daarom zo snel mogelijk aan moeten koersen op een nieuwe valuta voor de handel in olie, die nu wereldwijd in dollars is geprijst.
De Iraanse president krijgt bijval van zijn bondgenoot Hugo Chávez, president van Venezuela.
Aansluitend op de woorden van Ahmadinejad zei Chávez dat het het verval van de dollar „niet alleen het verval van een munt betrof, maar ook het verval van de staat Amerika zelf.” Ook hij riep op tot een overstap naar een nieuwe valuta voor de olieprijs.
Saoedi-Arabië presenteerde zich in deze discussie, zoals gebruikelijk, als bondgenoot van de VS en verwierp de oproep van Iran en Venezuela.
####
NRC: OPEC denkt over loslaten dollar als oliestandaard
Door Chris Hensen
Oliekartel OPEC lijkt verdeeld over de dollar als munteenheid om de olieprijs in uit te drukken.
Wellicht gaat een deel van de handel straks in euro’s.
Rotterdam, 19 nov. Tijdens de OPEC-top afgelopen weekend in Riaad, de hoofdstad van Saoedi- Arabië, lekten beelden uit over toenemende verdeeldheid binnen het oliekartel. Misschien was daarbij wel sprake van opzet, zo gaat het gerucht. Nu de dollar door koersdalingen verder in onmin raakt, lijkt het kartel, dat bijna 40 procent van de mondiale olieproductie voor zijn rekening neemt, achter de schermen als één front te zinspelen op een nieuwe denominatie van de olieprijs.
Cyril Widdershoven, energieconsultant bij adviesbureau Cap Gemini, noemt het nog net geen theater, de ‘misser’ van de congresorganisatie, waardoor beelden van een besloten gesprek tussen olieminister van OPEC-landen de wereld in gingen. In die vergadering riepen Venezuela en Iran – die niet bekend staan als vrienden van de VS – op tot een overstap van de Amerikaanse dollar naar een andere valuta voor de handel in olie.
De Saoedische minister van Buitenlandse Zaken, prins Saud Al- Faisal, zei daarop dat als de OPEC hierover een uitspraak deed de dollar verder in verval zou raken.
Daarmee presenteerde hij zich als belangenbehartiger van Amerika. „Het is wel heel toevallig dat op een congres waar verder alles tot in de puntjes geregeld is, uitgerekend zoiets fout gaat”, zegt Widdershoven.
Temeer daar de uitzending pas werd onderbroken nadat de Saoedische minister gereageerd had, een half uur later. „Normaal hebben ze zoiets na drie minuten door én opgelost.” Aanwezige analisten vermoeden dan ook dat de betrokken landen het op een akkoordje hebben gegooid.
Het was namelijk goede pr voor Saoedi-Arabië, dat traditioneel als bondgenoot van de VS wordt beschouwd.
Mocht aan het eind van de top toch besloten worden dat op (korte) termijn een overstap naar een andere valuta werd gedaan, dan had het land in ieder geval partij gekozen voor zijn bondgenoot, de VS. Zelfs al zou Saoedi-Arabië zich zorgen hebben gemaakt over een afzwakkende dollar, dan had het niet openlijk kritiek geuit.
En zo gebeurde het ook. Hoewel in de slotverklaring die het kartel gisteren presenteerde niet expliciet werd gesproken over een ontkoppeling van de dollar, stelde de Venezolaanse president Hugo Chávez dat de OPEC-ministers de komende weken verder zouden studeren op de economische gevolgen voor oliestaten van een verder dalende dollar. Al-Faisal bevestigde dat de samenwerking tussen de ministers van Financiën van de landen de komende tijd verder verhoogd werd. Hij kon niet zeggen of dat ook betekende dat de discussie gevoerd zou worden over een nieuwe olieprijsvaluta.
Iran en Venezuela zijn daar fel voorstander van. Vanwege de dalende dollarkoers loopt de koopkracht van de door hen verdiende oliedollars sterk terug. De Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad noemde de dollar gisteren een „waardeloos stuk papier” zonder enige „economische waarde”. Chávez voegde daaraan toe dat het verval van de dollar niet alleen het verval van die munt betrof maar ook „het verval van de Verenigde Staten zelf”. Voor Saoedi-Arabië lijken de economische belangen minder groot, omdat het land veel welvarender is.
Op één punt waren de OPEClanden het trouwens wel eens: de olieproductie wordt niet verder verhoogd. Er zou volgens het kartel voldoende olie zijn en de stijgende olieprijzen zouden het gevolg zijn van speculatie op de financiële markten in het Westen, niet van een krapte op de markt.
Chavez noemde een olieprijs van 100 dollar per vat „eerlijk”. OESO landen drongen de afgelopen maanden juist aan op een verhoging van de productie. De OPEC zou de productie bewust laag houden om de prijs te beïnvloeden.
NRC: De dollar gaat nog wel even mee
De Amerikaanse hiphop-impresario Jay-Z heeft vast geen 500 miljoen dollar kunnen verdienen zonder enig financiële kennis van zaken. In een recente video doorkruist hij New York met een stapeltje eurobiljetten in zijn hand.
Het is een statement, dat herinnert aan de speculaties van superbelegger Warren Buffett tegen de dollar en aan de recente campagne van de Venezolaanse president Hugo Chávez ter promotie van de euro. De dollar is niet dood, maar de euro is wel de meest levensvatbare reservemunt sinds decennia.
De dollar heeft de afgelopen drie jaar meer dan eenderde van zijn waarde verloren ten opzichte van een mandje met andere valuta’s.
Beleggers hebben zich blind gestaard op het Amerikaanse tekort op zowel de begroting als de handelsbalans, maar de andere kant van de medaille is de toenemende kracht van andere economieën, zoals China, Brazilië en de eurozone.
In termen van het bruto binnenlands product is de eurozone nu bijna net zo groot als de VS. De geografische expansie en de economische integratie van het gebied hebben de euro geholpen aan invloed te winnen sinds zijn introductie in 1999. De totale waarde van de in omloop zijnde euro’s is die van de dollar vorig jaar gepasseerd, waardoor de euro een levensvatbaarder alternatief voor de dollar is geworden dan bijvoorbeeld de Japanse yen of de Zwitserse frank.
Obligaties die zich richten op internationale beleggers zijn nu vrijwel altijd in euro’s genoteerd, hoewel het grootste deel van de totale schuld in de wereld nog steeds in dollars wordt berekend. En de marktwaarde van de aandelen die in de eurozone worden verhandeld, ook al bedraagt die slechts de helft van die in de VS, groeit sneller.
Toch blijft de markt voor Europese effecten – bijvoorbeeld overheidsobligaties – g e f r a g m e nteerd, waardoor die effecten voor sommige beleggers minder aantrekkelijk zijn dan hun Amerikaanse evenknieën. En zelfs de Europese Centrale Bank maakt gebruik van in dollars omgezette bedragen als zij verslag uitbrengt over de internationale rol van de euro.
De dollar is duidelijk nog niet bezig aan de aftocht. Maar de waardevermindering heeft beleggers – onder wie Jay-Z – doen inzien dat de euro een reëel alternatief is geworden.
Richard Beales en Aliza Rosenbaum Voor meer commentaar uit Londen: www.breakingviews.com.
Vertaling Menno Grootveld
Reuters: Iraanse olie niet langer te koop met dollar
Reuters
Euro is nu de voorkeursmunt. . De val van de dollar heeft de koopkracht van het land aangetast, zegt Teheran.
TEHERAN Iran is volledig gestaakt met de verkoop van olie in Amerikaanse dollars. Dat heeft persbu - reau ISNA zaterdag gemeld op gezag van olieminister Nozari.
Een hoge Iraanse functionaris had vorig maand verklaard dat bijna alle verkopen van de op vier na grootste producent van olie ter wereld al verliepen in niet-Amerikaanse munteenheden. Iran heeft de afgelopen twee jaar gepoogd zijn afhankelijkheid van de dollar te beperken. De val van de munt heeft de koopkracht van het land aangetast, stelt Teheran.
Bij een eerdere bijeenkomst van OPEC-landen noemde de Iraanse president Ahmadinejad de Amerikaanse dollar een vodje. Iran stelde voor te gaan handelen in een ‘mandje’ van munteenheden, zonder de dollar. Hij kreeg steun voor zijn plannen van de Venezolaanse president Chávez, maar Saoedi- Arabië blokkeerde een officiële verklaring voor afschaffing van de dollar als handelsmunt voor olie.
Nozari noemde de Amerikaanse dollar afgelopen weekend een onbetrouwbare munt. Waarin Iran nu wel handelt, is niet duidelijk.
Vorige maand zei Hojjatollah Ghanimifard, directeur internationale betrekkingen bij de Iraanse Nationale Oliemaatschappij, dat de handel in olie voornamelijk via de euro verloopt, en voor een klein deel in de Japanse yen.
Nozari maakte ook bekend dat zijn land een deal van 2 miljard dollar heeft gesloten met China voor de ontwikkeling van een olieveld.
Washington heeft de ontwikkeling van het Yadavaran olieveld proberen te boycotten.