Onderzoek 911

Want zou een regering tot dergelijk monsterlijke ideeën, die de wereld op zijn kop zetten, in staat zijn? Alleen maar om oliebelangen veilig te stellen, of de wapenhandel aan te zwengelen? Het stuk uit AD volgt onder.

De vraag is alleen niet of ze waar zijn, maar hoeveel mensen geloven dat ze waar zijn. Over de dunne scheidslijn tussen feit en verzinsel bij de aanslagen van 11 september 2001.

Op de ochtend van 11 september 2001 zat president Bush buiten een klaslokaaltje in Florida te wachten op een zogeheten mediasessie met schoolkinderen, die hem een verhaal zouden voorlezen over een ondeugend geitje. ,,Ik zat te wachten tot ik naar binnen kon,’’ vertelde hij later, ,,en ik zag een vliegtuig de toren raken – de tv stond kennelijk aan. Ik heb zelf gevlogen, en zei: Dat is een verdomd slechte piloot.’’

"Hoe kan Bush het vliegtuig in het eerste gebouw hebben zien gaan – op het moment dat dit gebeurde? Bush liegt dus. Of heeft vertrouwelijke opnamen van de geheime dienst gezien."

Deze kleine anekdote geeft misschien meer voedsel aan het complotdenken over 9/11 dan veel spectaculairdere feiten en pseudo-feiten die moeten aantonen dat de regering Bush zelf de hand heeft gehad in de aanslagen waarbij duizenden mensen die dag omkwamen.

Het gaat om het wrange contrast tussen de gruwelijke gebeurtenis in Manhattan en het onbeduidende evenementje waarmee de machtigste man ter wereld zich op dat moment onledig hield. En dan deed hij die gruwelijke gebeurtenis ook nog eens af met een onnozel, haast puberaal grapje. Hier werd een president ontmaskerd die door zijn domheid en gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel tot alles in staat is. Of kon verworden tot een marionet van duistere elementen om hem heen: mensen die de wereld conform hun groteske machtsdromen willen herschikken.

Was die opmerking van Bush, in al haar stupiditeit, dan niet onschuldig? Allesbehalve. Zo schreef de Boston Herald, een serieuze krant: ‘De opmerking van Bush impliceert dat hij het eerste toestel de toren in zag vliegen, maar de video van dit vliegtuig dook pas de volgende dag op. Bedoelde Bush dat hij samen met veel Amerikanen de inslag van het tweede toestel had gezien? Nee, want hij zei dat hij in de klas zat toen hem in het oor werd gefluisterd dat een tweede vliegtuig had toegeslagen. Hoe kan hij het vliegtuig in het eerste gebouw hebben zien gaan – op het moment dat dit gebeurde?’

Voor de goede orde: de eerste crash werd bij toeval gefilmd door Franse documentairemakers die pas een dag later met hun beelden op de proppen kwamen. Bush loog dus, of heeft vertrouwelijke opnamen van de geheime dienst gezien. Dat houdt dan weer in dat die geheime dienst wist wat er ging gebeuren.

Bovenstaande is maar een snippertje van de hoeveelheid verifieerbare en onverifieerbare gegevens, halve waarheden, beweringen, geruchten en veronderstellingen die bij elkaar zijn gesprokkeld door de complotdenkers van 9/11. Het geloof in grote complotten is op zich echter niets nieuws. Is er nu een toch een verschil? Misschien wel.

Neem het complot dat tot de dood van Lady Di en haar Arabische minnaar zou hebben geleid. Dat de Britse geheime dienst hen had vermoord, zou schokkend zijn. Maar uiteindelijk ging het om een incident dat niemands leven direct raakte. Dat de leiders van de grootste westerse democratie bereid zouden zijn duizenden van hun burgers te liquideren om oorlogen te kunnen ontketenen, de heerschappij over de wereld op te eisen, oliebelangen veilig te stellen en de wapenhandel flink aan te zwengelen – dat is andere koek, dat zou absoluut monsterlijk zijn, het zou de hele wereld op zijn kop zetten. En de vraag is al lang niet meer alleen of het waar is, maar hoeveel mensen inmiddels geloven dat het waar is.

"Volgens opiniepeilingen gelooft een derde tot de helft van de Amerikanen dat hun regering in meer of mindere mate betrokken was bij de aanslagen."

Onrustbarend veel. Aan de vooravond van de vijfjarige herdenking van 9/11, wordt het internet – die machtigste verspreider van geruchten en pseudo-kennis – overspoeld door aanwijzingen. Volgens opiniepeilingen gelooft een derde tot de helft van de Amerikanen dat hun regering in meer of mindere mate betrokken was bij de aanslagen. De complotdenkers vormen inmiddels een grensoverschrijdende gemeenschap van gelovigen waarin pizzabezorgers en professoren de ´waarheid´ eisen over wat er op 11 september 2001 is gebeurd.

Complotdenken is natuurlijk ook leuk. Het verschaft troost. Het geeft zowel zin als mysterie aan het leven, zeker sinds de grootste complotteur, God, op zijn retour is. In landen waar de maatschappij ondemocratisch is en er dus een grote schaarste bestaat aan betrouwbare informatie, is complotdenken een nationaal tijdverdrijf. Maar ook in open, westerse samenlevingen, die de illusie bieden dat relevante informatie altijd beschikbaar is, hebben samenzweringstheorieën bestaansreden. Want als de ware toedracht van schokkende feiten ook in een vrije maatschappij in nevelen blijft gehuld – des te duisterder, des te verraderlijker het complot.

De theorieën van complotdenkers zijn ook niet altijd even gemakkelijk te weerleggen. In zekere zin gaan ze wetenschappelijk te werk: ze vinden dat je niets mag uitsluiten zolang er geen gedegen onderzoek is geweest. Maar de keerzijde van het wetenschappelijk denken, de falsifieerbaarheid, slaan ze dikwijls over: een theorie kan pas waar zijn als ze zo in elkaar zit dat het kan worden bewezen wanneer ze niet waar is.

Soms is complotdenken echter meer dan gerechtvaardigd. Trouwens, is de officiële verklaring voor de aanslagen op 11 september ook niet die van een complot, dat nooit is bewezen? Sommige academici vinden het daarom wel degelijk zinvol te onderzoeken of de regering van de VS inderdaad duizenden van haar burgers om zeep heeft geholpen – al was het maar omdat zo veel mensen geloven dat dit zo is.

Maar is Amerikaanse betrokkenheid alleen al om praktische redenen niet zo onwaarschijnlijk dat het niet de moeite waard is je daarin te verdiepen? Bij het complot zouden honderden, zo niet duizenden mensen betrokken moeten zijn, die allemaal hun mond moeten blijven houden. Zou de regering niet een minder riskant plan hebben kunnen bedenken?

Dat is een ‘retorische vraag’, vindt professor David Ray Grifin, een Amerikaanse theoloog en filosoof die aan deze kwestie een onlangs in Nederlandse vertaling verschenen boek wijdde. Eerst moeten de feiten die Amerikaanse betrokkenheid suggereren op hun betrouwbaarheid worden onderzocht. Pas dan is de vraag aan de orde hoe gek en misdadig Washington heeft kunnen zijn. Mocht de onschuld van Washington worden aangetoond, dan hoeft die vraag niet meer te worden gesteld.

Dat er te veel bezwarende ‘feiten’ zijn om op te noemen, ligt voor de hand. Sommige zullen waarschijnlijk altijd onderwerp van debat blijven: de torens van het WTC konden nooit compleet instorten als gevolg van een betrekkelijk korte en niet eens zo hete brand, en zijn dus in werkelijkheid opgeblazen. Zeggen ze. Onbewijsbaar. Dan het verdacht kleine gat dat de Boeing 757 van vlucht 77 in een ook nog eens moeilijk te raken zijvleugel van het Pentagon zou hebben achtergelaten. Dat die vleugel niet door een groot passagiersvliegtuig, maar door een raket zou zijn getroffen – ook dat zal nooit aan te tonen zijn. En dat het vierde gekaapte vliegtuig niet zou zijn neergestort – daarvoor lagen de brokstukken te wijd verspreid – maar neergeschoten? Onmogelijk om daarover ooit zekerheid te krijgen.

Andere feiten zijn beter te verifiëren. Zo is de onbegrijpelijke laksheid die het Amerikaanse veiligheidsapparaat aan de dag legde terwijl het drama van 11 september zich voltrok, een vaststaand feit. Normale handelingsp rocedures bij vliegtuigkapingen bleven achterwege. Met andere woorden: er stegen geen gevechtstoestellen op nadat duidelijk was geworden dat er vliegtuigen waren gekaapt, of veel later dan nodig was. Als er wel volgens de veiligheidsprotocollen was gehandeld, dan hadden de aanslagen kunnen worden voorkomen.

"Complotdenken is ook leuk. Het verschaft troost. Het geeft zowel zin als mysterie aan het leven, zeker sinds de grootste complotteur, God, op zijn retour is."

Vast staat ook dat er veel aanwijzingen bestonden dat dergelijke aanslagen ophanden waren, maar dat waarschuwingen van FBI- en CIA-werknemers door hun superieuren werden genegeerd. Soms volgde er zelfs een terechtwijzing of werden onderzoeken gedwarsboomd. Ook is bekend dat types die als zeer verdacht te boek stonden, zoals Mohammed Atta, zonder geldig visum in de VS mochten verblijven.

Tenslotte zijn daar de onvoorstelbare desinteresse van de regering Bush voor Bin Laden en al-Qaeda en een obsessie met Irak. Weliswaar werd Bin Laden onmiddellijk als schuldige aangewezen, maar veel opvallender was hoe nadrukkelijk Bush, Rusmfeld en Cheney bij hun inlichtingendiensten aandrongen op een ‘link’ met Irak. Zou het, gezien de nationaliteit van de meeste kapers, niet logischer zijn geweest een ‘link’ te zoeken met Saoedi-Arabië?

Het puriteins-islamitische koninkrijk dat de grootste olievoorraden ter wereld herbergt, is de achilleshiel van het Amerikaanse buitenlandse beleid. En dat geldt helemaal voor de regering Bush. De familie van de president is een van de machtigste van de VS en zit tot aan haar wenkbrauwen in de olie. Het is dan ook niet verbazingwekkend dat de Bushies en de consortia waarbij zij een vinger in de pap hebben, nauwe betrekkingen onderhouden met machtige Saoedische families: waaronder niet alleen de koninklijke familie, maar ook de familie Bin Laden. Het is ook bekend dat de Saoedische koninklijke familie, met haar duizenden duimendraaiende prinsen, leden telt die al-Qaeda een warm hart toedragen. Hetzelfde geldt voor de Saoedische ministeries. Verder is Osama weliswaar het zwarte schaap van de familie Bin Laden, maar zitten er ook ‘grijze’ schapen tussen, die nog banden met hem hebben en hem waarschijnlijk financieel steunen.

Als dit alles aan de grote klok wordt gehangen, zou het niet alleen de familie Bush in een ongunstig daglicht stellen, maar ook het Saoedische koningshuis zodanig kunnen verzwakken dat tienduizenden Bin Ladens in spe vrij spel krijgen. Osama bin Laden is dus een voetzoeker die met de grootste omzichtigheid moet worden benaderd. Vandaar dat de war on terror, ondanks alle retoriek, met haast tastbare tegenzin wordt gevoerd en er veel meer energie wordt gestoken in een zeer onverstandig militair avontuur in Irak.

Maar dat er in kringen rond Bush al voor 9/11 naar zo´n militair avontuur werd gesmacht – ook dat is bekend. Deze ‘neo-conservatieven’ vonden het tijd dat Amerika zijn grenzeloze militaire overmacht in ware wereldheerschappij omzette, want daar zou de wereld alleen maar van opknappen. Wat eigenlijk nodig was, zo valt in diverse neo-conservatieve traktaten te lezen, was een nationale ramp, een nieuw Pearl Harbour, die de geesten rijp zou maken.
Eén laatste feit: op 11 september 2001 werden deze mensen op hun wenken bediend.

Wat hebben zij in hun mars? - In het brein van de complotdenker

Een complottheorie tracht grote gebeurtenissen te verklaren aan de hand van geheime activiteiten van invloedrijke mensen of organisaties. ‘Echte’ complotdenkers gaan echter verder. Die geloven dat de hele geschiedenis door samenzweringen wordt aangedreven.

Dat is niet zo, schrijft de historicus Bruce Cumings: ‘Complotten zijn niet de kurk waarop de geschiedenis drijft. Hooguit spelen ze een rol in de marge, en dan vooral door de onvoorziene gevolgen van het complot. De logica die aan de basis ligt van deze gevolgen, gaat de complotteurs te boven. Geschiedenis wordt niet gestuurd door complotten, maar door brede krachten die aan omvangrijke structuren en collectieven ontspruiten.’

De Bilderberg-groep

De complotdenker ontwaart het bestaan van geheime elites. Als de elite niet geheim is, maar haar activiteiten een zekere exclusiviteit bezitten, dan vermoedt de complotdenker een duistere agenda. Een voorbeeld is de Bilderberg-groep, een informele groep van invloedrijke mensen die jaarlijks bijeenkomen, genoemd naar het hotel in Oosterbeek waar het gezelschap in 1954 voor het eerst vergaderde. Prins Bernhard was een van de oprichters.

De Ouderen van Zion

Hun ‘protocol’, dat aan het begin van de vorige eeuw werd gepubliceerd en een handleiding zou zijn voor joodse werelddominantie, bleek een vervalsing. Maar daar willen veel Arabische media nog steeds niet aan. Het verhaal van de Ouderen van Zion wordt gezien als het beginpunt van de moderne complotliteratuur.

Aids en SARS

De opkomst van nieuwe ziektes wordt ook nog wel eens aan een samenzwering toegeschreven. Zo zou aids zijn ontwikkeld door de CIA of door hooggeplaatsten binnen de Wereld Gezondheids Organisatie om homo’s dan wel zwarten uit te roeien. Wat SARS betreft: Sergei Kolesnikov, een Russische medicus, beweerde dat SARS een combinatie is van twee ziektes (waarvan een de mazelen) die niet in de natuur wordt gevonden en dus in een laboratorium moet zijn ontstaan.

Maanlandingen

Onuitroeibaar is de overtuiging dat er nooit mensen op de maan zijn geweest. Zes procent van de Amerikanen gelooft dit, vijf procent twijfelt.

Who killed…

Het aantal complottheorieën over beroemdheden die op niet-natuurlijke wijze aan hun einde kwamen, is groot, variërend van Abraham Lincoln tot John F. Kennedy tot Kurt Cobain.

Zwarte helikopters

Intrigerend is het geloof in ongemarkeerde ‘zwarte helikopters’, die worden ingezet voor geheime militaire operaties. Zo zou Bin Laden uit de grotten van Tora Bora in Afghanistan door dergelijke helikopters zijn bevrijd. De toestellen zouden ook worden gebruikt door een federatie van geheime genootschappen, de Nieuwe Wereld Orde, die een machtsgreep beraamt en een wereldregering wil instellen.

Realistisch

De gewapende islamitische groepen in Algerije die ’s nachts honderden mensen afslachtten, waren geïnfiltreerd door de geheime dienst. Een allesbehalve onwaarschijnlijke complottheorie.

Lees en huiver

De slinger van Foucault van Umbert Eco (een satire op het complotdenken) en de Da Vinci Code van Dan Brown, over een complot om het ware leven van Jezus Christus verborgen te houden.

9/11 Meer weten?

Wie ‘complot 9/11’ intikt op Google, krijgt 251.000 hits. Een aardige site is www.waarheid911.nl.

Voor wie een betrouwbare en gevarieerde benadering van het onderwerp verkiest is de site van internet-encyclopedie Wikipedia over complottheorieën een aanrader. De Engelstalige versie biedt nog meer.

Studium Generale van de Technische Universiteit in Delft biedt van 11 tot en met 20 september een uitgebreid programma over 9/11, met onder meer aandacht voor terrorisme, Amerika en Europa na 9/11 en hoe de WTC-torens precies konden instorten ( www.tudelft.nl).

Het aantal boeken dat gewijd is aan eventuele Amerikaanse betrokkenheid bij de aanslagen van 11 september 2001, is nauwelijks aan te slepen.

'11 september: Een onderzoek naar de feiten' van de Amerikaanse theoloog David Ray Griffin (oorspronkelijke titel: The New Pearl Harbour) verscheen deze week bij uitgeverij Lemniscaat, maar is ook te downloaden op www.lemniscaat.nl/11september.html . Het boek is een serieus pleidooi voor onderzoek naar eventuele Amerikaanse betrokkenheid. Al dan niet bezwarende feiten zijn overzichtelijk gerangschikt en het boek leest dan ook lekker. In de gedrukte editie van het AD zit een kortingsbon van € 2,50 op dit boek.

De foto's bij dit verhaal zijn afkomstig uit het boek van David Ray Griffin.